Powiśle: można być dobrym, albo złym człowiekiem [Aleksandra Chróścielewska i Karolina Dziubata]

Badania terenowe na Powiślu dobiegły końca. Choć zakończyła się praca w terenie, nadal pozostaje mnóstwo pracy nad zebranymi materiałami. Zgromadziliśmy wiele różnorodnych  informacji. Można na nie spojrzeć z kilku perspektyw: poprzez kategorie pokolenia czy ciągłości tradycji. Po przeprowadzonych rozmowach mogę powiedzieć jedno: nie ma recepty na zachowanie się kultury ukraińskiej. Wydawać by się mogło, że  z pokolenia na pokolenie kultura ta będzie zanikać. Przyjeżdżając tu myślałam, że kultura ukraińska zachowała się raczej w pamięci lub w obrzędach religijnych. Zdarzają się przypadki kiedy dziadkowie i rodzice nie przywiązują uwagi do swojego pochodzenia, a właśnie wnuki, czyli trzecie pokolenie interesuje się bardzo kulturą ukraińską. Bardzo poruszyły mnie niektóre historie, niejednokrotnie wywołały wzruszenie i łzy w oczach. Innym razem wywoływały uśmiech na mojej twarzy. Cały wyjazd, badania i projekt otworzył moje oczy na to, jak wiele jeszcze możemy się dowiedzieć o Ukraińcach na Pomorzu.

***********************************************************************

Dwa lata temu prowadziłam badania wśród osób przesiedlonych z Kresów Wschodnich II RP do Polski. Wtedy po raz pierwszy spotkałam się z Ukrainą. Pojawiła się ona w historiach moich rozmówców jako ojczyzna tych, przez których musieli oni uciekać ze swoich domów. Słuchałam o ucieczkach, o śmierci, o krwi i o biedzie. Oglądałam zdjęcia miejscowości, które już nie istnieją. Chodziłam po ulicach miasta, w którym się wychowałam, a o którym tak naprawdę nic nie wiedziałam. Teraz, w ciągu ostatnich kilku dni po raz kolejny rozmawiałam z tymi, którzy przeżyli traumę wysiedleń – wyrwania z rodzinnych miejscowości, nieludzkich transportów i skrajnej biedy. Z tą tylko różnicą, że tym razem byli to ludzie, którzy stali po drugiej stronie konfliktu polsko-ukraińskiego. Byli tymi, którzy w oczach wielu przesiedlonych Polaków wciąż stanowili realne zagrożenie. Tylko, że historia zwykłych ludzi nie jest tak czarno biała jak historia w książkach czy telewizji. Bo kto wiedział o tym, że pani Anna w wieku 12 lat musiała jechać z dwudziestoma innymi osobami wagonem towarowym bez jedzenia, bez ciepłego ubrania, bez wody i bez wiedzy o tym, co się właściwie dzieje? Kto wiedział, że kiedy przez kraty w oknach pociągu zobaczyła nazwę „Oświęcim” myślała, że czeka ją już tylko śmierć? Kto wiedział, że dom pani Eugenii został spalony przez Polaków z sąsiedniej miejscowości? Kto wiedział, że kiedy pan Władysław przyjechał w okolice Dzierzgonia bał się przyznać, że jest Ukraińcem, ponieważ obawiał się wyzwisk i ataków? Wobec wojny wszyscy cierpią tak samo. Jak powiedział jeden z naszych rozmówców – to nieważne, czy jesteś Polakiem, czy Ukraińcem, ważne jakim jesteś człowiekiem. Można być dobrym, albo złym człowiekiem

Podczas moich badań do licencjatu Ukraina pojawiła się także w mojej własnej historii w postaci praprababci Tatiany, o której do tej pory nie miałam pojęcia. Być może za późno zainteresowałam się losami swojej rodziny i ci, którzy mogliby opowiedzieć mi więcej już odeszli. Przez ostatni tydzień rozmawiałam więc nie tylko o zwyczajach, które istnieją wciąż wśród mniejszości ukraińskiej na Żuławach i Powiślu, ale także o zwyczajach, które być może dawno, dawno temu praktykowane były w Dołżance, skąd pochodzi część mojej rodziny. Z resztą dzisiaj też zawsze na kolacji wigilijnej jemy kutię, a na święta wielkanocne święconkę dzielimy na malutkie kawałeczki między wszystkich domowników.

img_3617

Wspólne zdjęcie z rodziną z Kępniewa, fot. A. Paprot

img_3589

Wyszywanki w wersji tradycyjnej i współczesnej, fot. A. Paprot

img_3533

Serweta do koszyka wielkanocnego, fot. A. Paprot

img_3529

Jajo wielkanocne, fot. A. Paprot

img_3607

Trzecie pokolenie chętnie wykorzystuje motywy wyszywanek w ubraniu codziennym, fot. A. Paprot

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s